صندوق مختلط یکی دیگر از انواع صندوقهای سرمایهگذاری در بازار مالی است که براساس قانون میتواند حداقل 40 درصد و حداکثر 60 درصد پورتفوی سرمایهگذاری خود را به سهام و مابقی را به اوراق با درآمد ثابت تخصیص دهد. این نواع صندوق از نظر راندمان یا بازدهی حدودا مابین صندوق سهامی و صندوق درآمد ثابت قرار میگیرد و ریسکی کمتر از صندوق سهامی و بیشتر از صندوق درآمد ثابت دارد. در صندوقهای سرمایهگذاری بسته به اینکه پورتفوی تحت مدیریت خود را به چه میزان و در چه نوع اوراقی سرمایهگذاری میکند، به انواع مختلفی چون صندوق سهامی، صندوق قابل معامله، صندوق شاخصی، صندوق مختلط و غیره تقسیمبندی میشوند، در صندوق مختلط همانطور که از نامش مشخص است ترکیبی از سرمایهگذاری در سهام و اوراق با درآمد ثابت با نسبت حدودا برابر میباشد.
قابلذکر است که نسبت میان سرمایهگذاری در سهام و اوراق با درآمد ثابت در این صندوق یک میزان ثابت نیست و ممکن است بسته به شرایط بازار این میزان تغییر کند، اما آنچیزی که مشخص است حد و حدود سرمایهگذاری در این 2 نوع است، برای مثال ممکن است در زمان نزول بازار یک صندوق مختلط تصمیم بگیرد تا 60 درصد از دارایی را روی اوراق با درآمد ثابت و 40 درصد روی سهام سرمایهگذاری کند، اما بهطورکلی این صندوقها با حفظ رویکرد محافظهکارانه خود سعی میکنند با نسبت حدودا برابری در سهام و اوراق با درآمد ثابت سرمایهگذاری کنند، بدین صورت ریسک بالای سرمایهگذاری در سهام را با ریسک پایین سرمایهگذاری در اوراق با درآمد ثابت پوشش میدهد.
در تصویر بالا ترکیب داراییهای یک صندوق مختلط را مشاهده میکنید، برطبق اطلاعات ارائه شده میزان سرمایهگذاری در سهام حدود 70 درصد است ( جمع 5 سهم با بیشترین وزن و سایر سهام) و حدود 30 درصد نیز روی اوراق با درآمد ثابت سرمایهگذاری شده است ( سپرده بانکی و اوراق مشارکت).
ریسک سرمایه گذاری در صندوق مختلط
همانطور که در قسمت بالا اشاره شد ریسک سرمایهگذاری در صندوق مختلط از صندوق سهامی کمتر است، در این صندوقها سعی شده تا از مزایای سهام و اوراق با درآمد ثابت توامان استفاده شود و درصورت افت بازار باتوجه به سرمایهگذاری در اوراق با درآمد ثابت زیان کمتری را تجربه خواهند کرد. ذکر این نکته نیز الزامی است که این صندوقها بهمانند صندوقهای سهامی، در سهمهای مطمئن سرمایهگذاری میکنند زیرا تیم مدیریت این صندوقها دارای تجربه و تخصص کافی در شرایط مختلف بازار است.
بازده صندوق سرمایه گذاری
صندوق مختلط باتوجه به اینکه سعی کرده است یک ریسک متوسط را برای افراد فراهم کند شاید طیف گستردهای علاقهمند به سرمایهگذاری در این صندوقها باشند چون بازدهای بالاتر از صندوقهای درآمد ثابت و سپردههای بانکی دارند و از طرفی ریسک سرمایهگذاری آنها در سهام، کمتر از صندوقهای سهامی است. درحقیقت این صندوق بازدهای مابین صندوق سهامی و صندوق درآمد ثابت دارد، البته این میزان بهصورت متوسط است و منظور متوسط دقیق از لحاظ ریاضی نیست.
براساس آمار منتشر شده در مرکز پردازش اطلاعات مالی ایران، تا پایان شهریور 1402 تعداد 24 صندوق مختلط با ارزش دارایی حدود 6300 میلیارد تومان درحال فعالیت هستند، لیست صندوقهای مختلط بههمراه اطلاعات جزئی را میتوانید از این لینک مشاهده کنید.
مزایا و معایبت صندوقهای سرمایهگذاری مختلط
مزایا
معایب
کسب سود بیشتر با ریسک کمتر و مدیریت شدهزیان کمتر در دوران نزول بازارسود بیشتر در دوران صعود بازارنقدشوندگی بسیار بالامدیریت تخصصی توسط تیم
صندوق مختلط را از لحاظ متوسط بازده میتوان فیمابین صندوق سهامی و صندوق درآمد ثابت دانست.
ریسک صندوق سرمایه گذاری مختلط چقدر است؟
ریسک سرمایهگذاری در صندوق مختلط از صندوق سهامی کمتر و طبیعا از سرمایهگذاری در صندوق درآمد ثابت، بیشتر است.
نسبت داراییها در صندوق مختلط به چه صورت است؟
این نسبت یک میزان ثابت نیست و ممکن است در طول زمان بسته به شرایط بازار تغییر کند اما بهصورت متوسط این صندوق شامل 40 الی 60 درصد سهام و 40 الی 60 درصد اوراق درآمد ثابت است.
صندوق بازارگردانی یکی از انواع صندوقهای سرمایهگذاری در بازار سرمایه دنیا است که بهمنظور جمعآوری سرمایه از سرمایهگذاران و خرید و فروش اوراق در چهارچوب مشخص شده بازارگردانی آن اوراق مطابق امیدنامه و کسب بازده از این راه است.
قبل از اینکه به بررسی بیشتر این صندوق بپردازیم بهتر است تا با خود فرآیند بازارگردانی سهم نیز آشنا شویم: “بازارگردانی سهام به فعالیتی گفته میشود که با هدف کاهش نوسانات قیمت یک اوراق بهادار و تامین نقدشوندگی آن توسط یک کارگزار است، گفته میشود. کارگزاران رسمی بهمنطور آسان کردن معاملات آن اوراق، مقدار مشخصی از اوراق بهادار یا سهام را با توجه به ریسک آن، نگهداری میکنند.”
بازار سرمایه که تحت تاثیر شرایط سیاسی-اجتماعی و فرهنگی است برای اینکه به بازاری پیشرو تبدیل شود باید مکانیزمی برای شفافیت و کارآمدی را طفراحی و بدان عمل نماید، یکی از ارکان کارآمدی بازار، استفاده از بازارگردان است. تا پیش از اینکه کاربرد بازارگردانی به سهام برسد، ابتدا در اوراق با درآمد ثابت مانند اوراق مشارکت یا صکوک استفاده میشده است و همین تجربه موفق باعث شد تا کاربری از صندوق بازارگردانی به بازار سهام گسترش پیدا کند.
صندوق بازارگردانی چیست؟
صندوق سرمایهگذاری اختصاصی بازارگردانی با هدف از بین بردن یا کاهش نوسانات قیمتی در بازار سهام در بلندمدت با جلوگیری از ایجاد صفهای خرید و فروش طولانی، منطبق کردن قیمت سهام با ارزش ذاتی سهم (NAV) و جلوگیری از هیجانات قیمتی سودجویانه، فعالیت میکند. وجود صندوق بازارگردانی اختصاصی باعث میشود تا صفهای بیمورد و طولانی خرید و فروش ایجاد نشود، نقدینگی سهام همیشه فراهم باشد و معاملات بهصورتی کاملا روان انجام بشود. در تصویر زیر که مربوط به صندوق درآمد ثابت قابل معامله رابین است، مشاهده میکنید که یکی از فرآیند بازارگردانی که منطبق نمودن قیمت با NAV (خط صورتی) است بهدرستی در طول زمان انجام شده است.
ساز و کار صندوق بازارگردانی چگونه است؟
صندوق سرمایهگذاری بازارگردانی همیشه مقداری از سهام شرکتهایی که در بازار سرمایه حضوری فعال دارند را در اختیار دارند و با آنها و با مکانیزمی که گفته شد اقدام به خرید و فروش میکنند، دقت فرمایید که هدف این صندوق متعادل نگه داشتن ارزش سهام موردنظر و جلوگیری از ایجاد صفهای طولانی خرید و فروش است، بههمین دلیل است که سازمان بورس با هدف حمایت از این صندوقها میزان کارمزد بسیار پایینی را برای صندوق بازارگردانی درنظر گرفته است.
کاهش چشمگیر کارمزد و هزینه معاملات براساس معافیت سازمان بورس (80% تخفیف کارمزد)
وجود ایستگاه معاملاتی برای انجام معاملات
کاهش چشمگیر محدودیتهای موجود در زمینه اعتباردهی و تسهیلات به صندوق
براساس قانون حداکثر 70% از سرمایه صندوق را میتواند سهام یا حق تقدم تشکیل دهد.
مطابق با با ماده 33 قانون رفع موانع تولید رقابت پذیر، صندوقهای بازارگردانی دارای مجوز از سازمان بورس و فرابورس از پرداخت مالیات نیم درصد معاف هستند.
معایب:
از آنجایی که صندوق بازارگردانی اختصاصی، بهمنظور ایجاد تعادل در بازار و نه کسب سود، فعالیت میکند، عموما دارای ریسک هستند و باتوجه به تمام مزایایی که در مورد این صندوق ذکر شد، محدودیت یا معایبی نیز وجود دارد که در زیر بدان اشاره خواهیم کرد.
صندوق سرمایهگذاری بازارگردانی اختصاصی یک صندوق شناخته شده برای سرمایهگذاری در میان عموم سرمایهگذاران نیست.
محدودیتهایی در رابطه با تعداد واحدهای این صندوق وجود دارد.
صندوق بازارگردانی دارای ریسک نکول، ریسک نوسان واحدهای ابطال شده و ریسک کاهش ارزش داراییهای صندوق است.
تا پایان مهر 1402 براساس گزارش مرکز پردازش اطلاعات مالی ایران تعداد 98 عدد صندوقهای بازارگردانی دارای مجوز با مجموع ارزش خالص داراییهایی حدود 1,683,695.71 میلیارد ریال درحال فعالیت هستند.
سوالات متداول
صندوق بازارگردانی چیست؟
صندوق بازارگردانی صندوقی است که وظیفه آن از بین بردن نوسانات قیمتی ناگهانی یک سهم، جلوگیری از ایجاد صفهای خرید و فروش طولانی و نزدیک کردن قیمت یک سهم به ارزش ذاتی آن سهم است.
سرمایهگذاری صندوق بازارگردانی چگونه است؟
ساز و کار این صندوق نیز بهمانند تمامی صندوقها به دو نوع صدور و ابطالی و قابل معامله تقسیم میشود، برای خرید صندوق بازارگردانی صدور و ابطالی میتوانید بهصورت حضوری یا اینترنتی اقدام کنید، حداقل میزان خرید در این نوع صندوق، 1 واحد سرمایهگذاری از صندوق است. اما در مورد صندوق بازارگردانی قابل معامله (ETF)، نحوه خرید و فروش آن دقیقا بهمانند سهام است و میتوانید از طریق سامانه رابین تریدر نماد صندوق موردنظر را جستجو و سپس معامله را انجام دهید، حداقل سرمایه برای خرید این نوع صندوق مقدار 500 هزار تومان میباشد.ندوقها به دو نوع صدور و ابطالی و قابل معامله تقسیم میشود، برای خرید صندوق بازارگردانی صدور و ابطالی میتوانید بهصورت حضوری یا اینترنتی اقدام کنید، حداقل میزان خرید در این نوع صندوق، 1 واحد سرمایهگذاری از صندوق است. اما در مورد صندوق بازارگردانی قابل معامله (ETF)، نحوه خرید و فروش آن دقیقا بهمانند سهام است و میتوانید از طریق سامانه رابین تریدر نماد صندوق موردنظر را جستجو و سپس معامله را انجام دهید، حداقل سرمایه برای خرید این نوع صندوق مقدار 500 هزار تومان میباشد.
صندوق بخشی (Sector Fund) یکی دیگر از صندوقهای سرمایهگذاری از نوع صندوق سرمایهگذاری قابل معامله (ETF) در بازار مالی ایران است که تمرکز سرمایهگذاری خود را روی یک بخش از صنعت گذاشته است، بهزبان ساده این صندوق روی یک صنعت خاص سرمایهگذاری میکند و سعی دارد تا بازده بسیار مناسبی را از همان صنعت باتوجه به تخصص و تجربه مدیران و متخصصان خود دریافت کند. برطبق همین تعریف اگر یک صندوق بخشی روی پتروشیمی تعریف شود، برحسب قانون باید قسمت عمده سرمایه خود را روی این صنعت و شرکتهای بورسی این صنعت سرمایهگذاری کند، البته قابل ذکر است که قانون از واژه حداقل و حداکثر یک مقدار از سرمایه کل شرکت روی آن صنعت خاص صحبت میکند و این صندوق میتوان بخش دیگری از پرتفوی خود را به سایر صنایع نیز اختصاص دهد.
از جمله صنایعی که صندوق بخشی میتواند روی آن متمرکز شود میشود به صنایع مربوط به فلزات اساسی، پتروشیمی، صنایع غذایی، املاک و مستغلات، تکنولوژی و غیره اشاره کرد.این صندوقها بهدلیل اینکه در یک بخش خاص سرمایهگذاری میکنند، بیشتر در مواجه با نوسانات بازار و ریسکهای آن هستند، پس باید دقت کرد که این صندوقها ریسک نسبتا بالاتری به صندوقهای سهامی و یا صندوقهای مختلط دارند.
براساس اطلاعات درج شده در مرکز پردازش اطلاعات مالی ایران، تا کنون (پایان مهر 1402) تعداد 9 عدد صندوق بخشی قابل معامله (ETF) با مجموع ارزش خالص داراییها 34 هزار و 607 میلیارد ریال درحال فعالیت هستند. در سراسر دنیا صندوقهای بخشی در بخشهای انرژی، پزشکی، ارتباطات، سلامتی، مالی، صنعت، املاک و غیره درحال سرمایهگذاری میکنند، براساس اطلاعات درج شده در پایگاه USNews به برخی معروفترین صندوقهای بخشی در زمینههای مختلف در جدول اشاره میکنیم:
حدنصاب داراییهایی صندوق بخشی
در این صندوق نمیتوانیم انتظار داشته باشیم تا با پرتفوی خیلی متنوعی روبرو خواهیم شد زیر این صندوقها سهم زیادی از سرمایه خود را روی یک صنعت خاص سرمایهگذاری میکنند، هرچند برطبق قانون حق دارند تا بخشی از سرمایه خود را روی سایر صنایع سرمایهگذاری کنند اما فلسفه وجودی این صندوق، دریافت حداکثر بازده متناسب با آن صنعت است.
حدنصاب ترکیب داراییهای صندوقهای سرمایهگذاری بخشی
ردیف
موضوع سرمایهگذاری
توضیحات
1
سهام پذیرفته شده در بورس تهران یا بازار اول و دوم فرابورس ایران، سهام قابل معامله در بازار پایه فرابورس ایران و حق تقدم سهام و قرارداد اختیار معامله سهام آنها در صنعت مدنظر
حداقل 70 درصد از داراییهای کل صندوق
1-1
سهام و حق تقدم سهام منتشره از طرف یک ناشر و قرارداد اختیار معامله همان سهم در صنعت مدنظر
حداکثر 30 درصد از داراییهای کل صندوق
2
سهام و حق تقدم سهام قابل معامله در بازار پایه فرابورس ایران و قرارداد اختیار معامله سهام مربوطه
حداکثر 10 درصد از داراییهای کل صندوق
3
سهام و حق تقدم سهام منتشره از طرف یک ناشر
حداقل 5 درصد از اوراق منتشره ناشر
4
سهام و حق تقدم سهام منتشره از طرف یک ناشر و قرارداد اختیار معامله همان سهام در سایر صنایع
حداکثر 10 درصد از داراییهای کل صندوق
5
اخذ موقعیت خرید در قرارداد اختیار معامله خرید سهام
حداکثر 10 درصد از ارزش روز سهام و حق تقدم سهام صندوق
6
اخذ موقعیت فروش در قرارداد اختیار معامله خرید سهام
حداکثر به تعداد سهام پایه موجود در پرتفوی مجاز به سرمایهگذاری صندوق در سهام
7
واحدهای سرمایهگذاری «صندوقهای سرمایهگذاری غیر از اوراق بهادار»
حداکثر 5% از کل داراییهای صندوق و تا سقف 30% از تعداد واحدهای صندوق سرمایهپذیر که نزد سرمایهگذاران میباشد.
8
گواهی سپرده کالایی پذیرفته شده در نزد یکی از بورسها
حداکثر 5% از کل داراییهای صندوق
9
گواهی سپرده بانکی و سپرده بانکی
حداکثر 15 درصد از کل داراییهای صندوق
10
اوراق بهادار با درآمد ثابت بدون ضامن و با رتبه اعتباری قابل قبول
حداکثر 15% از ارزش کل داراییهای صندوق و مشروط بر اینکه حداکثر 5% از کل داراییهای صندوق، در بورس اوراق بهادار منتشره از طرف یک ناشر سرمایهگذاری گردد.
مزایا و معایب صندوق بخشی
از آنجایی که سرمایهگذاری در بازار مالی همیشه با ریسکها و مزایای خاصی همراه است، صندوق بخشی نیز از این قاعده مستثنی نیست و برای سرمایهگذاری در این صندوق باید به این موارد توجه کرد.
تنوعبخشی به سبد سرمایهگذاری
از آنجایی که افراد برای کسب بازده از صنایع مختلف، اقدام به معامله سهام شرکتها در صنایع مختلف میکنند، این عامل باعث میشود تا پرتفوی افراد بسیار شلوغ شود و از جایی به بعد باعث شود تا تمام انرژی شما تنها صرف مدیریت پورتفوی شود و از سهام با پتانسیل بالا مغفول بمانید، بههمین خاطر شما برای تنوعبخشی اساسی روی صنایع مختلف بهتر است تا صندوق بخشی صنعت موردنظر را خریداری کنید، بهاین ترتیب شما بازده، صنعت مدنظر را بدون خریداری چندین سهام، کسب کردهاید و مدیریت پروتفوی شما نیز بسیار آسانتر خواهد شد.
سرمایهگذاری در بخشهای موردعلاقه
در بازار سرمایه گاها میشنویم که برخی از افراد علاقه و تمرکزشان یک یا چند صنعت خاص است و تماما روی کسب بازده مناسب روی آن صنایع، متمرکز شدهاند. صندوق بخشی برای این دسته از فعالان بازار سرمایه گزینه بسیار جذابی محسوب میشود زیرا بجای تحلیل چندین سهام مختلف از یک یا چندصنعت کافیست صندوق بخشی موردنظر را خریداری کنند تا با مدیریت حرفهای صندوق، حداکثر بازده قابل کسب از صنعت موردعلاقه را کسب کنند.
کسب بازدهی بالاتر از متوسط بازار
باتوجه به سرمایهگذاری این صندوقها در بخشهای خاص، امکان دریافت بازدهی بیشتر از متوسط بازار نیز فراهم است، برای مثال در سالیان گذشته برخی صنایع بازدهی بسیار بالاتری نسبت به بازار داشتهاند و افرادی که در این صنایع سرمایهگذاری کردهاند، سود بیشتر و بهینهتری را نسبت به سایر افراد کسب کردهاند.
کمک به صنایع
وابستگی صندوق بخشی به صنایع یک مزیت بسیار مهم برای ارتقای صنایع در کشور است، واریز سرمایه این صندوقها به سهام شرکتها و رشد ارزش آنها باعث میشود تا این سرمایهگذاری باعث ارتقای سطح دوطرف شامل سرمایهگذار و سرمایهپذیر بشود.
وابستگی بالا به صنایع
وابستگی با به صنایع در صندوق بخشی مانند یک شمشیر دو لبه است و صنایع مدنظر ممکن است در مدت طولانی دارای بازده بالاتر از بازار نباشند و باید در هنگام خرید این صندوقها دارای استراتژی ورود و خروج باشید.
عدم تنوع در صنایع
از آنجایی که یک صندوق موظف است تا عمده منابع مالی خود را روی یک صنعت خاص سرمایهگذاری کند، این مسئله باعث میشود تا ریسک سرمایهگذاری افزایش یابد، این مسئله از این حیث قابل توجه است که سهام شرکتهای مختلف در یک صنعت خاص عموما دارای همبستگی در حرکت هستند.
از آنجایی که ممکن است میان صندوقهای سرمایهگذاری از لحاظ عملکردی یا نوع داراییها شباهتی وجود داشته باشد، باید به تفاوت صندوق بخشی با سایر صندوقهای سرمایهگذاری نیز اشاره کرد. صندوق سرمایهگذاری بخشی با داشتن مدیریت حرفهای، اقدام به کسب بازدهی از یک صنعت میکند و این مسئله باعث میشود تا پروتفوی سرمایهگذاران نیز متنوع باشد، اما از دیدکلی ممکن است صندوق بخشی باصندوق شاخصی و صندوق کالایی (مثلا صندوق طلا) دارای شباهتهایی باشد، اما اگر کمی دقیقتر به این مسئله نگاه کنیم متوجه خواهیم شد که در صندوق بخشی، ما با سرمایهگذاری روی یک صنعت خاص روبرو هستیم که نحوه مدیریت آن بسیار فعال است که این موضوع در صندوق شاخصی صحیح نیست، در صندوق شاخصی ما با یک مدیریت غیرفعال روبرو هستیم زیرا هدف سرمایهگذاری در صندوق شاخصی پیروی و همبستگی با شاخص مدنظر است و نه کسب سود از بازار سرمایه.
دیگر عامل تفاوت این دو صندوق در حدنصاب داراییهای خود است، در صندوق سرمایهگذاری شاخصی میبایست حداقل 85 درصد دارایی را روی سهام و حق تقدم سهام شرکتهای موجود در شاخص مدنظر اختصاص یابد اما در صندوق سرمایهگذاری بخشی میبایست حداقل 70 درصد از دارایی را روی یک صنعت خاص سرمایهگذاری کرد.
از لحاظ تنوع و انعطاف در ترکیب داراییهای صندوق، صندوق سرمایهگذاری بخشی در مقایسه با صندوق سرمایهگذاری کالایی دارای انعطاف بیشتری است، زیرا در صندوق کالایی باید بیشتری دارایی را روی یک کالا و یا مشتقات آن سرمایهگذاری کرد اما در صندوق بخشی ما با یک صنعت روبرو هستیم که دارای تنوع بسیار زیادی در محصولات تولیدی خود داشته باشند.
از لحاظ ریسک سرمایهگذاری نیز، صندوق بخشی بهدلیل اینکه یک صنعت خاص ممکن است همیشه در وضعیت مطلوبی در بازار سرمایه نباشد، نسبت به صندوق شاخصی دارای ریسک بیشتری است، اما در صندوق بخشی، این مسئله وجود دارد که توانسته است راه سرمایهگذاری را برای سلیقههای مختلف، هموار سازد. برای سرمایهگذاری در صندوق بخشی باید ریسک صنعت مدنظر را بررسی کرد و باید دارای استراتژی مشخصی برای ورود و خروج از صندوق داشته باشید.
صندوق تامین مالی (Financing Fund) نوعی از صندوق سرمایهگذاری مشترک است که هدفش آسان کردن فرآیند جذب یا تامین مالی پروژهها است و علاوه بر تامین مالی، مزایای سرمایهگذاری در صندوقهای سرمایهگذاری مشترک را برای سرمایهگذاران فراهم میکند. مهمترین دلایلی که باعث پیشرفت یا توسعه صندوقهای سرمایهگذاری میگردد میتوان به مدیریت حرفهای صندوق، کاهش ریسک و نقدشوندگی بالا اشاره کرد که تمامی این موارد در صندوق تامین مالی نیز وجود دارد.
صندوق تامین مالی و ساز و کار آن
اگر نگاهی دقیقتر به بنیان وجودی ایجاد صندوق تامین بیاندازیم درک خواهیم کرد که بسیاری از سرمایهگذاران خُرد برای سرمایهگذاری با مشکلاتی چون، عدم شناخت پروژهها، نبود میل از سمت مدیران پروژه برای مذاکره با سرمایهگذار خُرد، عدم شناخت سرمایهگذاران خُرد از مدیران و سابقه آنها و …، روبرو هستند. صندوق تامین مالی با درک این مشکلات راهکار مناسبی را برای این دسته از سرمایهگذاران ایجاد کرده است که با جمعآوری سرمایه از سرمایهگذاران خُرد و کلان و با داشتن مدیریت متخصص و با تجربه روی پروژههای سودآور سرمایهگذاری میکنند که باعث کسب سود برای سرمایهگذاران و تامین مالی پروژه خواهد شد. از طرفی بهدلیل وجود حجم مناسبی از نقدینگی در صندوق، قدرت چانهزنی مدیران صندوق در پروژهها بالا میرود و میتوانند برای دستیابی به سود یا بازده بیشتر با صاحبان پروژه به مذاکره بپردازند.
علاوه بر موارد ذکر شده در بالا، تامین مالی هر پروژه با گرفتن تضمینهای قانونی همراه است تا صندوقها با داشتن اهرم فشار مالی، ریسکهای غیرسیستماتیک در پروژه را کاهش دهند، همچنین به محض ورود به هر پروژه، صندوق به سرمایهگذارن خود گزارشهای منظمی از وضعیت پیشرفت و وضعیت مالی پروژه ارائه میدهد تا سرمایهگذار از جغرافیای پیشرفت پروژهای که روی آن سرمایهگذاری کرده است، آگاه شود. باتوجه به موارد ذکر شده در بالا به انواع صندوق تامین مالی که شامل صندوقهای پروژه، صندوقهای زمین و ساختمان و صندوقهای جسورانه است، میپردازیم.
صندوق تامین مالی پروژه یک صندوق با هدف ایفای نقش موثر عملی و تخصصی در روند اجرای پروژهها است که این نقش را از طریق سرمایه یا حقوق صاحبان سهام در پروژه ایفا میکند و سرمایهگذاران مستقیما در منافع حاصل شده از اجرای پروژه سهیم هستند. بسیاری از مالکان پروژههای بزرگ حتی با وجود اطمینان از اثربخش بودن طرح و ایده تنها به دلیل نبود منابع مالی مطمئن از اجرای ایده صرفنظر میکنند، اما پس از تصویب صندوق تامین مالی پروژه صاحبان ایده میتوانند با طی کردن فرآیندهای مالی و اداری و ارائه طرح توجیه اقتصادی در سازمان بورس و اوراق بهادار، اقدام به کسب مجوز و تاسیس صندوق پروژه نمایند و سرمایه موردنیاز پروژه را از طریق عموم مردم تامین و در قبال این تامین مالی، واحدهای سرمایهگذاری پروژه را به سرمایهگذاران واگذار کنند.
صندوق سرمایهگذاری پروژه برای انجام پروژه در چهارچوب اساسنامه و رعایت مقررات موجود ابتدا باید یک شرکت سهامی خاص با نام «شرکت پروژه» تاسیس و پس از طی مراحلی میبایست تا شرکت از حالت سهامی خاص به سهامی عام تغییر کند و فرآیند پذیرش و معامله را در بورس یا خارج از آن را آغاز کنند. پس از اتمام پروژه بهصورت کامل و عرضه شدن سهام شرکت، عملا فعالیت صندوق به پایان میرسد و تمامی داراییها و بدهیهای صندوق به شرکت منتقل و به دارندگان واحدهای سرمایهگذاری صندوق بهنسبت مشخصی، سهام شرکت واگذار خواهد شد. در زیر بهصورت خلاصه فرآیند فعالیت صندوق پروژه را لیست کردهایم:
تهیه طرح توجیه ایده یا پروژه و مشخص نمودن تمامی ارکان
اقدام و دریافت مجوز تاسیس صندوق پروژه
ثبت صندوق در شرکت ثبت اسناد شرکتها
اقدام و دریافت مجوز فعالیت صندوق از سازمان بورس و اوراق بهادار
تاسیس صندوق و فروش واحدهای سرمایهگذاری به سرمایهگذاران
اتمام فرآیند تامین مالی، انحلال صندوق و تاسیس شرکت پروژه و آغاز اجرای پروژه از محل منابع صندوق
اتمام پروژه و تبدیل شرکت پروژه به یک شرکت سهامی عام
اتمام فرآیند تصفیه صندوق و انتقال داراییها به شرکت
در بازار سرمایه ایران برای اولینبار شرکت مپنا نخستین شرکتی بود که این نوع فعالیت را آغاز کرده که همچنان ادامه دارد، شرکت مپنا (مدیریت پروژه نیروگاهی ایران) با همین روش توانسته است بیش از 100 پروژه به ارزش حدودی 30 میلیارد یورو را به سرانجام برساند.
سرمایهگذاری در زمین و ساختمان یکی از راهکاری بسیار قدیمی سرمایهگذاری در دنیاست که در ایران از اهمیت ویژهای برخوردار است اما این زمینه تنها برای افرادی مناسب است که از قدرت مالی بالایی برخوردار باشند و افرادی که دارای توان مالی بالایی نیستند عملا قادر به سرمایهگذاری در این بخش نیستند، از طرفی سرمایهگذاران خرد برای سرمایهگذاری یا خرید ملک و زمین همیشه با ریسکهای زیادی منجمله کلاهبرداری، فیک نیوز و عدم دخالت و نظارت در روند سرمایهگذاری، روبرو هستند.
صندوق سرمایهگذاری زمین و ساختمان نوعی صندوق تامین مالی است که بهمنظور ایجاد یک بستر شفاف برای سرمایهگذاری افراد با سرمایه خُرد در صنعت ساختمان و ملک ایجاد شده است زیرا یکی از پرکششترین و پرالتهابترین بازارهای موجود در ایران بازار زمین و ساختمان است که سرمایهگذاری در آن بعنوان یک قاعده سرمایهگذاری درآمده است! این صندوق به استناد بند هـ ماده 1 قانون توسعه ابزارها و نهادهای مالی جدید، با دریافت مجوز از سازمان بورس بعنوان یک شخصیت حقوقی مستقل از ارکان خود، تاسیس میشود.
صندوقهای زمین و ساختمان با جذب سرمایه و منابع مالی لازم برای انجام پروژههای ساختمانی ایجاد شده که علاوه بر دریافت تسهیلات بانکی، یک گزینه بسیار جذاب را برای تامین سرمایه مورد نیاز سازندگان ساختمانی قرارداده است. مهمترین هدف صندوق تامین مالی زمین و ساختمان حفظ قدرت خرید دارندگان واحدهای سرمایهگذاری این صندوق در برابر افزایش قیمت زمین و ساختمان است، که این مسئله بخاطر پیشبینی دقیق مدیران و مجریان و همچنین وجود نظارت تخصصی براساس اساسنامه میباشد.
نحوه عملکرد صندوق زمین و ساختمان
از آنجایی که برای سرمایهگذاری در هر زمینهای باید بستری از اعتماد و شفافیت موجود باشد، در این صندوق نیز برای افزایش آگاهی سرمایهگذاران، اطلاعات مربوط به وضعیت پیشرفت پروژه بهصورت سه ماه یکبار از طریق وبسایت صندوق به اطلاع سرمایهگذاران خواهد رسید. همچنین براساس قانون توسعه ابزارها و نهادهای مالی جدید و ماده 143 قانون مالیاتهای مستقیم، تمامی درآمدهای صندوق تامین مالی زمین و ساختمان و همچنین درآمدهای حاصل از صدور و ابطال، نقل و انتقال از مالیات بر درآمد و مالیات بر ارزش افزوده معاف هستند.
اگر بخواهیم بهصورت خلاصه آنچه را تاکنون در رابطه با صندوق تامین مالی زمین و ساختمان گفته شده را مجددا ذکر کنیم: صندوقهای زمین و ساختمان با هدف جمعآوری سرمایه از سرمایهگذاران، برای ساخت پروژههای ساختمانی و فروش آنها و سپس تقسیم عواید ناشی از این پروژه بین سرمایهگذاران تاسیس شده است.
اقدام و دریافت مجوز تاسیس از سازمان بورس و اوراق بهادار
ثبت صندوق زمین و ساختمان نزد سازمان ثبت شرکتها
اقدام و دریافت مجوز فعالیت از سازمان بورس و اوراق بهادار
تاسیس صندوق و آغاز فروش واحدهای سرمایهگذاری
عملیات ساخت پروژه و فروش واحدها
تقسیم سود بین سرمایهگذاران
انواع صندوق تامین مالی: صندوق جسورانه
صندوق سرمایهگذاری جسورانه (Venture Capital) یک صندوق سرمایهگذاری برای تاسیس و راهاندازی استارتآپا یا کسبوکارهای نوپا و یا کوچک اما با توان رشد و کسب بازده در بلندمدت است. صندوقهای سرمایهگذاری اشاره شده در بالا که شامل صندوق پروژه و صندوق زمین و ساختمان هردو مربوط به پروژههای بزرگ هستند اما این صندوق تامین مالی منبع بسیار مناسبی برای تامین مالی و راهاندازی یک کسبوکار کوچک است که دارای منابع مالی نیست.
در اینجا ذکر این نکته ضروری است که صندوق جسورانه بهدنبال تامین مالی پروژههایی با پتانسیل بازدهی بالایی است که بهتبع آن باید ریسک بالایی را نیز متحمل شود، بههمین خاطر است که سرمایهگذاری در این نوع صندوقها باید آگاهانه و از روی منطق معاملاتی باشد، زیرا درصورت عدم رعایت این موارد، سرمایهگذاری از حالت آگاهانه خارج شده است.
صندوقهای جسورانه معمولا در ازای تصاحب بخشی از سهام شرکت، حاضر به تامین مالی پروژه هستند و همین شریک شدن در سهام شرکت باعث میشود تا صندوق بتواند در نحوه مدیریت شرکت نیز تاثیر مثبتی داشته باشد. صندوقهای جسورانه عموما در قالب یک هلدینگ تشکیل شده و چندین شرکت دانشبنیان که زیرمجموعه این هولدینگ هستند را تامین مالی میکند.
سازوکار و هدف صندوق جسورانه
تمرکز و هدف صندوق سرمایهگذاری جسورانه جمعآوری وجوه از سرمایهگذاران خُرد و کلان و تامین مالی شرکتهای تازه تاسیسی که دارای پتانسیل رشد بالا دربرابر پذیرش ریسک بالا، میباشد. اگر کمی از مسئله کسب سود برای سرمایهگذاران فاصله بگیریم این صندوق یکی از صندوقهای بسیار کارآمد در بحث ایجاد اشتغال و حمایت از ایدهها محسوب میشود زیرا بسیاری از صاحبان ایده برای یاقتن سرمایهگذار باید مسیرهای طولانی و عموما بی سرانجامی را بپیمایند اما وجود این صندوق باعث میشود تا این افراد با طی فرآیندهای مشخص و دقیق، منابع لازم مالی برای تحققبخشی به ایده خود را کسب کنند.
از سمت دیگر وجود صندوق جسورانه برای سرمایهگذاران کلان یا درشت بازار نیز فرصت مناسبی است تا سبد سرمایهگذاری خود را با سرمایهگذاری روی ایدههای نوین و فناوریهای پیشرفته، بدون درگیر شدن در معظلات و چالشهای پیشروی این فناوری، تنوع ببخشند.
دقت داشته باشیم که با وجود تهمیدات لازم برای کاهش ریسک سرمایهگذاری در این صندوقها، باید به این نکته دقت کنید که هیچ تضمینی در رابطه با دریافت سود از سرمایهگذاری در این صندوق وجود ندارد و این مسئله ارتباطی به نوع پروژههای تحت حمایت مالی صندوق، ندارد زیرا ماهیت این صندوقها در تمام دنیا دارای ریسک بالا و بهتبع آن بازده بالایی هستند. ا اینترنتی اقدام کنید، حداقل میزان خرید در این نوع صندوق، 1 واحد سرمایهگذاری از صندوق است. اما در مورد صندوق بازارگردانی قابل معامله (ETF)، نحوه خرید و فروش آن دقیقا بهمانند سهام است و میتوانید از طریق سامانه رابین تریدر نماد صندوق موردنظر را جستجو و سپس معامله را انجام دهید، حداقل سرمایه برای خرید این نوع صندوق مقدار 500 هزار تومان میباشد.ندوقها به دو نوع صدور و ابطالی و قابل معامله تقسیم میشود، برای خرید صندوق بازارگردانی صدور و ابطالی میتوانید بهصورت حضوری یا اینترنتی اقدام کنید، حداقل میزان خرید در این نوع صندوق، 1 واحد سرمایهگذاری از صندوق است. اما در مورد صندوق بازارگردانی قابل معامله (ETF)، نحوه خرید و فروش آن دقیقا بهمانند سهام است و میتوانید از طریق سامانه رابین تریدر نماد صندوق موردنظر را جستجو و سپس معامله را انجام دهید، حداقل سرمایه برای خرید این نوع صندوق مقدار 500 هزار تومان میباشد.
صندوق اهرمی نوعی از صندوق سرمایهگذاری است که از ابزار اهرم برای دستیابی به بازدهی بیشتر در سرمایهگذاری استفاده میکند. در این نوع صندوق برخلاف برخی از صندوقها، همزمان از هر دو سازوکار «قابل معامله (ETF)» و «صدور و ابطال» برای سرمایهگذاری و یا انتقال مالکیت واحدهای صندوق استفاده میشود. نوع سازوکار واحدهای صندوق وابسته به سطح ریسک است، بدینصورت که واحدهای ETF را واحدهای پرریسک و واحدهای صدور و ابطالی را واحدهای بدون ریسک درنظر میگیرند. در صندوق سرمایهگذاری اهرمی، عمده منابع سرمایهگذاری خود را روی سهام و حق تقدم سهام، خرج میکند.
اهرم چیست و چه کاربردی دارد؟
برای درک سازوکار صندوق اهرمی ابتدا باید به مفهوم اهرم بپردازیم، افرادی که در بازارهای فارکس یا ارزهای دیجیتال فعالیت دارند، کاملا با این مفهوم آشنایی دارند. در زندگی روزمره و همانطور که در دروس فیزیک دبیرستان آموختهایم، اهرمی وسیلهای است که نیروی وارد به خود را چندبرابر میکند، برای مثال ما از اهرم در جابجایی وسایل سنگین استفاده میکنیم، براث مثال فرغون از سازوکار اهرم استفاده میکند.
پس از درک این مطلب که کارکرد اهرم چیست باید به این سوال پاسخ دهیم که نیروی مطرح شده در بالا، در بازار مالی چه مفهومی دارد؟ پاسخ بدین سوال ساده است، ما از تکنیک اهرم برای چندبرابر کردن بازده استفاده میکنیم. در صندوق سرمایهگذاری اهرمی امکان دستیبابی به سود چندبرابری وجود دارد، اما در صورت ریزش واحدهای صندوق، بههمان میزان ضرری چندبرابری را متحمل خواهید شد. بهربان ساده در صندوق اهرمی بهدلیل استفاده از تکنیک اهرم، ریسک سرمایهگذاری در آن نیز افزایش مییابد زیرا کسب سود بیشتر همیشه با ریسک بیشتری همراه است.
سازوکار صندوق اهرمی
همانطور که در بالا اشاره شد، واحدهای این صندوق همزمان از هردو سازوکار قابل معامله و صدور و ابطالی بهره میبرد، واحدهای صدور و ابطالی در صندوق اهرمی دارای محدوده سقف و کف سود مشخصی هستند. برای مثال فرض کنید یک صندوق اهرمی دارای سقف بازدهی 30% و کف 25% است، این یعنی درصورت ریزش بازار و بازدهی منفی صندوق، سرمایهگذاران واحدهای صدور و ابطالی بهاندازه کف بازدهی یعنی 25% سود دریافت میکنند و در دوران رونق بازار و کسب بازده مثبت در صندوق حداکثر به اندازه سقف بازدهی یعنی 30% به آنها سود تعلق خواهد گرفت. اما در واحدهای ETF صندوق اهرمی، برخلاف واحدهای صدور و ابطالی دارای کف و سقف بازدهی مشخصی نیستند، در این نوع واحدهای بهدلیل استفاده از اهرم ما شاهد نوسانات بالایی خواهیم بود. نکته مهم دیگری که میتوان در این رابطه گفت این مسئله است که واحدهای ETF بهنوعی پشتیبان واحدهای صدور و ابطالی هستند، بدینصورت که:
درصورتی که بازدها واحدهای صدور و ابطالی کمتر از کف بازدهی مشخص شده باشند، این گپ میان این دو بازده توسط واحدهای ETF یا پرریسک پوشش داده میشود تا صندوق بتواند کف بازدهی مشخص شده را پوشش دهد.
درصورتی که بازدهای واحدهای صدور و ابطالی بیشتر از سقف بازدهی باشند، این مازاد بازدهی به سرمایهگذاران واحدهای ETF تعلق خواهد گرفت.
توجه فرمایید که حداقل زمان سرمایهگذاری برای کسب سود در واحدهای صدور و ابطالی (بدون ریسک) 30 روز است و درصورت عدم رعایت این حداقلی سودی به سرمایهگذار تعلق نخواهد گرفت.
بازدهی صندوق اهرمی
در صندوق سرمایهگذاری اهرمی باتوجه به بازده صندوق در قبال کف و سقف، امکان وقوع 3 حالت وجود دارد:
1- در ابتدا فرض کنید که صندوق اهرمی مدنظر ما دارای کف بازدهی 25% و سقف بازدهی 30% است برای واحدهای صدور و ابطالی است. اگر بازدهی کسب شده این صندوق در یکسال اخیر 35% یعنی بیشتر از سقف بازدهی باشد، سرمایهگذارانی که واحدهای بدون ریسک (صدور و ابطالی) را بدون تغییر میزان سرمایه خود در یکسال خریداری کردهاند، در پایان سال همان سقف اعلامی یعنی 30% بازدهی را کسب خواهند کرد و مابهالتفاوت میان بازدهی کسب شده (35%) و سقف بازدهی (30%) که 5% است به سرمایهگذاران واحدهای ETF (پرریسک) تعلق خواهد گرفت. سرمایهگذاران واحدهای ETF علاوه بر دریافت بازدهی خود واحدها، سود مازاد واحدهای صدور و ابطالی را نیز از آن خود خواهند کرد.
2- حال اگر بازدهی کسب شده صندوق در یکسال اخیر برابر با 15% یعنی کمتر از کف بازدهی اعلامی باشد، سرمایهگذاران واحدهای بدون ریسک (صدور و ابطالی) همان کف اعلامی یعنی 25% را دریافت میکنند و این کمبود بازدهی از واحدهای ETF جبران خواهد شد، در این صورت سرمایهگذاران واحدهای ETF (پرریسک) بازدهی کمتر از کف بازده واحدهای صدور و ابطالی دریافت میکنند.
3- اگر بازدهی کسب شده در صندوق فیمابین کف و سقف بازدهی اعلامی باشد، برای مثال بازدهی صندوق در یکسال اخیر برابر با 30% باشد، در این صورت همین مقدار به هر دو نوع سرمایهگذاران یعنی سرمایهگذاران واحدهای بدون ریسک و پر ریسک پرداخت خواهد شد.
خرید صندوق اهرمی
برای خرید واحدهای ETF یا پرریسک صندوق سرمایهگذاری اهرمی میتوانید از سامانه معاملاتی رابین تریدر نماد صندوق موردنظر را جستجو و نسبت به خرید آن اقدام کنید. برای خرید واحدهای این صندوق اگر عضو این سامانه نیستید و یا کد بورسی ندارید، میتوانید از طریق لینک زیر نسبت به دریافت کد بورسی و مشخصات ورود به رابین تریدر اقدام کنید.
اما برای معامله واحدهای بدون ریسک (صدور و ابطالی) سرمایهگذار باید فرآیند صدور و ابطال واحدهای صندوق را باتوجه به نحوه خرید (حضوری یا اینترنتی) طی کند، این مورد در سایت هر صندوق به شفافی توضیح داده شده است.
باتوجه به استفاده از اهرم در این صندوق، درصورتی که واحدهای ETF صندوق اهرمی خریداری شود، امکان کسب بازدهی چندبرابر وجود دارد، فراموش نکنید که درصورت ریزش بازار و کسب بازدهی منفی توسط صندوق، زیان شما نیز چندین برابر خواهد شد.
گزینه مناسب همه افراد
سرمایهگذاری در صندوق اهرمی مناسب تمامی افراد با سطوح ریسکپذیری مختلف است، افرادی که علاقهمند به سرمایهگذاری بدون ریسک هستند میتوانند واحدهای صدور و ابطالی این صندوق را خریداری کنند و افرادی که که سطح ریسکپذیری آنها بالا است میتوانند روی واحدهای ETF این صندوق سرمایهگذاری کنند.
دقت داشته باشید که در صندوق سرمایهگذاری اهرمی، تعداد واحدهای بدون ریسک ( صدور و ابطالی) 2 برابر تعداد واحدهای ETF است.
صندوق سرمایهگذاری اهرمی دارای بازارگردان نیست، پس تغییر قیمت واحدهای این صندوق تماما به عرضه و تقاضای خود سرمایهگذاران بستگی دارد.
سوالات متداول
صندوق اهرمی چیست؟
صندوق اهرمی نوعی از صندوقهای سرمایهگذاری است که از ساز و کار اهرم برای دستیابی به بازدهی مضاعف استفاده میکند.
واحدهای صندوق اهرمی چه هستند؟
در صندوق اهرمی همزمان از هر دو نوع واحدهای سرمایهگذاری یعنی واحدهای صدور و ابطالی (بدون ریسک) و واحدهای قابل معامله ETF (پرریسک) بهره میبرد.
ریسک سرمایهگذاری در صندوق اهرمی چقدر است؟
باتوجه به استفاده همزمان از هر دو نوع واحدهای بدون ریسک و پرریسک و وجود کف و سقف بازدهی برای واحدهای بدون ریسک، سرمایهگذاری در این صندوق میتواند بدون ریسک با دریافت کف بازدهی همراه باشد.
وبانک در یک روند صعودی قرار دارد، با توجه به رشدی که در ۲ ماه اخیر داشته است در حال حاضر انتظار اصلاح تا خط روند صعودی در قیمت ۳/۵۸۰ ریال وجود دارد. باتوجه به آمار، سود خالص وبانک در دوره ۳ ماهه منتهی به ۳۱ خرداد ۱۴۰۲ از ۱۵۱ میلیارد تومان به ۱/۳۳۹ میلیارد تومان سود در دوره مشابه سال ۱۴۰۳ صعود کرده که افزایش ۷۸۵ درصدد داشته است.
تحلیل تکنیکال شرکت سرمایهگذاری گروه توسعه ملی (وبانک) – ۱۴ مهر ۱۴۰۳
شــرکت سـرمـایهگذاری گروه توسعه ملی در بیستم بهمن سال ۱۳۷۰ به صورت شرکت سهامی عام تاسیس و در ۲۵ فروردین ماه سال ۱۳۷۱، تحــت شماره ۸۹۵۸۴ در اداره ثبت شرکتها و موسسات غیردولتی به ثبت رسیده است. سرمایه اولیه این شـرکت، مبلغ ۱۰۰ میلیارد ریال بوده که در چندین مرحله، افزایش یافته و در نهایت در سال ۱۳۹۳ به ۶.۵۰۰ میلیارد ریال رسیده است. همچنین در هفدهم خردادماه سال ۱۳۹۹ نیز، به استناد مصوبه هیات مدیره شرکت و مجمع عمومی عادی فوق العاده در تاریخ ششم مهرماه همان سال، سرمایه شرکت به ۲۷.۲۵۰ میلیارد ریال افزایش یافت.
در ادامه، نام این شرکت در سال ۱۳۸۹ از «سرمایهگذاری بانک ملی ایران» به «شرکت سرمایهگذاری گروه توسعه ملی» تغییر کرد و اکنون، گروه توسعه ملی با در دست داشتن سهم بسزایی از اقتصاد ملی در صنایع مختلف، تلاش نموده تا همواره بر مسیر رشد و بالندگی گام بردارد.
